BM Güvenlik Konseyi, Yemen'deki Hudeyde Misyonu'nun Son Uzatımını Onayladı

Birleşmiş Milletler'in Hudeyde Anlaşması'nı destekleme misyonuna (UNMHA) yönelik uluslararası tutumda belirgin bir değişimi yansıtan bir adımda, BM Güvenlik Konseyi, dün akşam Salı günü, misyonun görev süresinin 31 Mart 2026'ya kadar uzatılmasına karar verdi. Bu karar, misyonun yedi yıl önce kurulmasından bu yana somut bir ilerleme kaydedemediği yönündeki artan inançla alındı.

Birleşik Krallık tarafından sunulan 2813 numaralı karar, 13 ülke tarafından desteklenirken, Rusya ve Çin oy kullanmaktan çekildi. Bu durum, konsey içinde Hudeyde'deki BM varlığının geleceği konusunda bir bölünmeyi işaret ediyor.

* Görevlerin Sonlandırılması ve Devri Planı

Karar, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'ten, Yemenli taraflarla istişare ederek, misyonun kalan görevlerini Yemen'e özel BM elçiliğine devretmeyi içeren kapsamlı bir plan hazırlamasını talep ediyor. Ayrıca, misyonun personelinin ve varlıklarının düzenli ve güvenli bir şekilde geri çekilmesi için düzenlemeler yapılması gerektiği belirtiliyor; bu da aslında "UNMHA"nın sona ermesini hazırlıyor.

BM'deki Birleşik Krallık Temsilcisi Archie Young, misyonun sorumluluklarının BM elçilik ofisine "düzenli ve sürdürülebilir" bir şekilde geçişini umduğunu ifade etti ve Güvenlik Konseyi'nin Hudeyde ve Stockholm Anlaşmalarına olan bağlılığını sürdürdüğünü, ayrıca Yemen'deki barış sürecini kolaylaştırma çabalarına destek verdiğini vurguladı.

* Rus ve Çin İhtiyatı

Öte yandan, BM'deki Rusya Temsilcisi Yardımcısı Anna Evstigneeva, "UNMHA" misyonunun kuruluşundan bu yana istikrarı artırma, Stockholm Anlaşması'nın uygulanmasını izleme ve Yemen limanlarının sivil niteliğini koruma konusunda önemli bir rol oynadığını belirtti. Misyonun sona ermesinin güven inşa etme ve kapsamlı bir Yemen diyaloğu için ortam hazırlama fırsatlarını zayıflatabileceğini ifade etti.

Çin Büyükelçisi Fu Cong ise, iki ay içinde geri çekilmenin "aceleci" olabileceği konusunda uyarıda bulunarak, Güvenlik Konseyi'ni duraksamaya ve Hudeyde'deki durumu değerlendirmeye çağırdı. Bu durumun istikrarı sarsabileceği ve yeni bir çatışma turunu ateşleyebileceğinden endişe duyduğunu belirtti. Ayrıca, misyonun yedi yıl boyunca çatışma taraflarıyla iletişim kanallarını koruduğunu, ateşkesin izlenmesini sağladığını ve insani faaliyetler gerçekleştirdiğini vurguladı.

* Görevin Başarısızlığına Uluslararası Tanıma

Karar taslağına göre, misyonun sahadaki varlığı kademeli olarak azaltılacak; bu adım, gözlemciler tarafından "UNMHA"nın Stockholm Anlaşması'nın Aralık 2018'de imzalanmasında somut bir ilerleme kaydetme yeteneğinin olmadığını açıkça kabul eden uluslararası bir tanıma olarak değerlendiriliyor.

Misyonun mevcut süresi, Temmuz 2025'te çıkarılan 2786 numaralı karar uyarınca 28 Ocak 2026'da sona erecekti.

* Karmaşık Bir Ortam ve Sahada Yetersizlik

Önceki bir raporda, BM Genel Sekreteri, misyonun son derece karmaşık bir güvenlik ortamında çalıştığını ve özellikle Husi saldırılarının devam etmesi ve sivil alanların hedef alınması nedeniyle yetkilerini yerine getirmekte büyük zorluklarla karşılaştığını belirtti. Bu durum, Hudeyde Anlaşması'nın maddelerini uygulama yeteneklerini sınırladı.

Rapor, Husi grubunun misyonun sona ermesini anlaşmanın resmi olarak iptali olarak gördüğünü ve bu durumun BM varlığının siyasi ve sembolik boyutunu yansıttığını belirtti; bu, sahada taahhütlerin yerine getirilmesindeki sürekli yetersizliği göz önünde bulunduruyor.

* Misyonun Birleştirilmesi ve Yeniden Yapılandırılması

Guterres, "UNMHA" misyonunun Yemen'e özel elçi Hans Grundberg'in ofisine entegre edilmesini önerdi. Bu, siyasi, insani ve güvenlik alanlarındaki koordinasyonu artırmayı ve daha etkili sonuçlar elde etmek için çabaları birleştirmeyi amaçlıyor.

Analistler, misyonun mevcut şekliyle devam etmesinin Husilere siyasi ve askeri manevra alanı sağladığını, uluslararası tarafların ise BM misyonlarının yeniden yapılandırılması yönünde çaba gösterdiğini, böylece daha iyi bir denetim sağlanmasını ve somut sonuçlar elde edilmesini sağlamak için çaba gösterdiğini belirtiyor.

Yemen hükümeti ise, "UNMHA" misyonunun 2019'daki kuruluşundan bu yana taahhütleri yerine getirmekte, askeri çekilme sağlamada, sivilleri korumada ve limanların istismarını önlemede başarısız olduğunu vurguluyor.

* Yedi Yıl İlerleme Olmadan

"UNMHA" misyonunun 2019 yılında Yemen hükümeti ile Husiler arasında Stockholm Anlaşması'nı desteklemek amacıyla kurulduğu, ateşkesin izlenmesi, kuvvetlerin yeniden konuşlandırılması ve Hudeyde limanlarındaki insani operasyonların desteklenmesi görevlerini üstlendiği hatırlatılmalıdır. Ancak güvenlik ve siyasi karmaşıklıklar, gerçek bir ilerleme kaydedilmesini engelledi ve misyonun bugün sona ermesi, Yemen'deki uluslararası müdahalelerin etkinliği hakkında büyük soru işaretleri doğurdu.