۵ شرط ایرانی برای توقف جنگ.. غرامت‌ها و تضمین‌های امنیتی بر سر میز میانجی‌گری روسی

با تشدید جنگ بین ایران از یک سو و ایالات متحده و اسرائیل از سوی دیگر، روسیه به عنوان میانجی احتمالی برای توقف درگیری‌ها مطرح شده است، جایی که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در تلاش است تا مسیر مذاکره‌ای بین تهران و واشنگتن را پس از تماس تلفنی با رئیس‌جمهور آمریکایی، دونالد ترامپ، پیش ببرد. به گفته کارشناسان در روابط بین‌الملل، ایران از طریق کانال‌های روسی پنج درخواست اصلی برای توقف جنگ ارائه داده است، که مهم‌ترین آن‌ها غرامت برای خسارات وارد شده به زیرساخت‌ها و ارائه تضمین‌های بین‌المللی برای جلوگیری از تکرار حملات در آینده است.

میانجی‌گری روسی وارد خط بحران می‌شود

برآورد کارشناسان نشان می‌دهد که مسکو شروع به تحرک دیپلماتیک برای مهار تشدید نظامی بین تهران و واشنگتن و تل‌آویو کرده است، پس از اینکه مدت طولانی به نظارت بر تحولات جنگ بدون دخالت مستقیم پرداخته است.
دکتر میرزاد حاجم، پژوهشگر در مرکز تحقیقات علمی کاربردی و مشاوره‌ای در مسکو، گفت که روسیه امروز به عنوان گزینه‌ای برای میانجی‌گری مطرح است، با وجود اینکه قبلاً به عنوان طرف غیرمستقیم در این درگیری متهم شده بود. او افزود که کرملین در حال هماهنگی با رهبری ایرانی به منظور دستیابی به آتش‌بس و گشودن مسیر مذاکره‌ای جامع است.

غرامت‌ها در صدر درخواست‌ها

مهم‌ترین درخواست‌های ایرانی شامل تأیید ایالات متحده به مسئولیت خود در قبال خسارات وارد شده به زیرساخت‌های ایرانی از زمان آغاز حملات نظامی در ۲۸ فوریه گذشته است.
تهران، به گفته کارشناسان، خواستار آغاز اقدامات غرامت مالی و قانونی تحت نظارت بین‌المللی است، زیرا این امر شرط اساسی قبل از ورود به هرگونه مذاکره سیاسی برای پایان جنگ به شمار می‌رود.

مدرک تضمین‌های بین‌المللی برای جلوگیری از تکرار حملات

دومین درخواست شامل تهیه یک مدرک امنیتی بین‌المللی الزام‌آور است که قدرت‌های بزرگ مانند روسیه، چین و تعدادی از کشورهای اروپایی در امضای آن مشارکت دارند.
هدف این مدرک تضمین عدم تکرار هرگونه حملات نظامی یا عملیات ترور یا هدف‌گیری آینده علیه ایران است، زیرا تهران معتقد است که هرگونه آتش‌بس بدون تضمین‌های کتبی تنها یک توقف موقت برای درگیری خواهد بود.

تأیید مشروعیت رهبری جدید

در میان شرایط ایرانی همچنین از ایالات متحده و اسرائیل خواسته شده است که از آنچه تهران به عنوان سیاست تغییر نظام توصیف می‌کند، دست بردارند و به مشروعیت رهبری سیاسی فعلی احترام بگذارند.
برخی از کارشناسان اشاره می‌کنند که این درخواست به تحولات درون هرم قدرت ایرانی مربوط می‌شود، در حالی که صحبت از نقش فزاینده شخصیت‌های رهبری جدید در مدیریت کشور است.

تأیید وضعیت هسته‌ای و رفع تحریم‌ها

ایران همچنین بر لزوم تأیید وضعیت کنونی توانایی‌های هسته‌ای خود به عنوان یک واقعیت تأکید می‌کند، به همراه رفع فوری و جامع تحریم‌های اقتصادی و نفتی که بر آن تحمیل شده است.
تهران معتقد است که رفع تحریم‌ها باید گام اولی برای نشان دادن حسن نیت قبل از نشستن به میز مذاکره باشد و با ایده رفع تدریجی تحریم‌ها مخالف است.

نگرانی‌ها از عواقب اقتصادی جهانی

کارشناسان معتقدند که این درخواست‌های ایرانی در شرایط فشارهای اقتصادی و نظامی بزرگ مطرح شده است، اما همچنین تلاشی برای جلوگیری از گسترش جنگ به سطح جهانی است که ممکن است بر بازارهای انرژی و اقتصاد جهانی تأثیر بگذارد.
تحلیلگران هشدار می‌دهند که ادامه تشدید ممکن است به اختلال بزرگی در بازار نفت و انرژی منجر شود، که ممکن است به طور منفی بر اقتصاد جهانی تأثیر بگذارد.

سناریوهای آمریکایی برای پایان جنگ

در مقابل، پروفسور رسلان ابراهیم، استاد علوم سیاسی در دانشگاه نیویورک، اشاره می‌کند که ایالات متحده چندین سناریو برای پایان جنگ را بررسی می‌کند.
سناریوی اول شامل دستیابی به پیروزی نظامی است که به فروپاشی نظام ایرانی منجر می‌شود، اما این گزینه به نظر نمی‌رسد در شرایط پیچیدگی‌های میدان نظامی نزدیک باشد.
سناریوی دوم بر تغییر سیاسی از درون نظام ایرانی بدون سرنگونی کامل آن تأکید دارد، مشابه مدل ونزوئلا.

گزینه نظامی محدود یا مذاکرات

سناریوی سوم شامل مداخله نظامی زمینی محدود است که به تأسیسات هسته‌ای و زیرساخت‌های برنامه موشکی ایران هدف‌گذاری می‌کند.
در حالی که سناریوی چهارم بر اعلام دستیابی به اهداف جنگ بدون تغییرات اساسی تأکید دارد، سناریوی پنجم و دیپلماتیک‌تر شامل گشودن کانال‌های مذاکره مستقیم یا غیرمستقیم بین واشنگتن و تهران برای دستیابی به توافقی بلندمدت است.

میانجی‌گران احتمالی در مسیر مذاکره

کارشناسان معتقدند که مسیر دیپلماتیک ممکن است شامل مشارکت میانجی‌گران منطقه‌ای مانند سلطنت عمان باشد، به علاوه میانجی‌گران بین‌المللی که روسیه در صدر آن‌ها قرار دارد و از روابط خود با تهران و همچنین از کانال‌های ارتباطی با واشنگتن بهره‌برداری می‌کند.
اما در مقابل، برخی از کشورهای اروپایی نسبت به نقش روسیه ابراز نگرانی می‌کنند، به دلیل اینکه این ممکن است بر تعادل‌های جنگ در اوکراین تأثیر بگذارد.

جنگ و تأثیر آن بر اقتصاد جهانی

تحولات نبرد در زمین و عواقب اقتصادی جهانی از مهم‌ترین عواملی هستند که ممکن است شکل پایان این جنگ را تعیین کنند.
افزایش قیمت انرژی، نوسانات بازارهای مالی، به علاوه منافع آمریکایی در خاورمیانه و افکار عمومی در داخل ایالات متحده، همه عواملی هستند که ممکن است طرفین را به سمت یک تسویه سیاسی در نهایت سوق دهند.