چالش‌های شغلی در عصر الگوریتم‌ها.. اختلال روانی جدیدی که نگرانی‌های کارکنان را برمی‌انگیزد

با گسترش سریع استفاده از فناوری‌های هوش مصنوعی در محیط‌های کاری، دیگر نگرانی تنها به تغییر نیازهای بازار محدود نمی‌شود، بلکه به‌طور مستقیم بر ثبات روانی کارکنان تأثیر می‌گذارد. در این راستا، یک مطالعه جدید که توسط محققان دانشگاه فلوریدا انجام شده، از ظهور یک وضعیت روانی جدید به نام "اختلال جایگزینی با هوش مصنوعی" (AIRD) خبر می‌دهد، که سعی دارد فشارهای فزاینده ناشی از ترس از دست دادن شغل به دلیل تحول فناوری را توضیح دهد.

تلاشی علمی برای درک پدیده‌ای روانی نوظهور

بر اساس گزارشی که توسط وب‌سایت MedicalXpress منتشر شده، محققان در تلاشند تا توصیف بالینی ارائه دهند که به متخصصان کمک کند این نوع از نگرانی را در مراحل اولیه شناسایی کنند. این مطالعه در مجله Cureus در سال 2025 منتشر شده است و به پذیرش ابزارهای تشخیصی جدیدی دعوت می‌کند که به پزشکان و درمانگران روانی امکان می‌دهد با این پدیده قبل از وخیم شدن آن برخورد کنند.
استفانی مک‌نامارا، محقق مشارکت‌کننده در این مطالعه، توضیح داد که مشاهده او از افزایش موارد اخراج شغلی مرتبط با پیشرفت‌های تکنولوژیکی در سال گذشته او را به فکر عواقب روانی بلندمدت این تحولات انداخته است.

علائم روانی پیچیده و متداخل

بر اساس چارچوب تحقیقاتی پیشنهادی، اختلال AIRD ممکن است از طریق مجموعه‌ای از علائم شناختی و عاطفی بروز کند، که از جمله آن‌ها می‌توان به اضطراب مداوم، اختلالات خواب، شک مفرط، انکار اهمیت فناوری‌های مدرن، و همچنین از دست دادن هویت شغلی و احساس بی‌ارزشی و ناامیدی اشاره کرد.
محققان هشدار می‌دهند که این علائم ممکن است با اختلالات روانی دیگر مانند اضطراب و افسردگی تداخل داشته باشد، که این امر تشخیص دقیق را به چالشی پزشکی تبدیل می‌کند که نیاز به توسعه ابزارهای ارزیابی تخصصی‌تر دارد.

"فاجعه‌ای نامرئی" که فراتر از محیط کار است

از سوی دیگر، استاد روانپزشکی بالینی، جوزف تورنتون، تأثیرات جایگزینی کارگران با هوش مصنوعی را "فاجعه‌ای نامرئی" توصیف کرد و اشاره کرد که عواقب روانی آن ممکن است به زندگی اجتماعی و شخصی کارکنان نیز گسترش یابد، نه تنها به محیط کار.
او تأکید کرد که برخورد با این پدیده باید فراتر از درمان فردی باشد و شامل همکاری میان مؤسسات بهداشتی، آموزشی و تصمیم‌گیرندگان باشد، به‌منظور تدوین استراتژی‌هایی که سلامت روانی کارکنان را در شرایط تحولات دیجیتال سریع حفظ کند.

فرصتی زودهنگام برای مقابله با چالش‌های آینده شغلی

محققان بر این باورند که مرحله کنونی فرصتی مهم برای شناسایی زودهنگام این اختلال قبل از گسترش دامنه تأثیر آن است، به‌ویژه با ادامه روند بازسازی بازار کار جهانی توسط هوش مصنوعی. همچنین مک‌نامارا در حال حاضر در حال توسعه یک پروژه تحقیقاتی گسترده برای جمع‌آوری داده‌های علمی دقیق در مورد AIRD است، به‌منظور تقویت شناسایی پزشکی این وضعیت و ایجاد پایه‌های درمانی مؤثرتر.
در زمانی که نوآوری‌های تکنولوژیکی با سرعتی بی‌سابقه در حال پیشرفت هستند، به نظر می‌رسد چالش دیگر تنها محدود به همگامی با فناوری نیست، بلکه همچنین مرتبط با حفظ تعادل روانی انسان در برابر آینده شغلی سریع‌التغییر است.