سلسله جفاف طولانی که یکی از قدیمیترین تمدنها را به پایان رساند: مطالعهای جدید که پایان دره سند را دوباره ترسیم میکند
November 30, 2025765 بازدیدهازمان مطالعه: 3 دقیقه
اندازه فونت:
16
یک مطالعه علمی جدید که توسط تیمی از دانشمندان اقلیمشناسی قدیم در هند و ایالات متحده انجام شده است، نشان میدهد که تمدن دره سند بهطور مرموزی ناپدید نشده است، بلکه قربانی متوالی از موجهای خشکسالی شدید و طولانی بوده که گاهی بیش از یک قرن ادامه داشته است.
بر اساس تحقیقی که در مجله Communications Earth & Environment منتشر شده است، شاخههای رود سند از حدود 3.4 تا 4.4 هزار سال پیش، دورههای کاهش شدید یا توقف موقت جریان را تجربه کردهاند، در حالی که کاهش قابل توجهی در میزان بارش و افزایش تدریجی دما مشاهده شده است.
محققان اشاره کردند که در مطالعه خود به ترکیب دادههای اقلیم قدیم استخراج شده از تحلیل ایزوتوپی استالاکتیتهای غار در مناطق ساهیا و ماوملوه در هند، به همراه نتایج شبیهسازی اقلیمی پیشرفته برای ترسیم تصویری دقیق از نوسانات آب و هوایی در آن دوره بحرانی از تاریخ تمدن، تکیه کردهاند.
پروفسور بالاغی راجاگوپالان، از دانشگاه کلرادو و سرپرست تیم تحقیقاتی، توضیح داد که کمبود دادههای اقلیمی در گذشته مانع از درک دلایل واقعی کاهش تمدن دره سند شده بود، تا اینکه این مطالعه امکان جمعآوری و تحلیل همه شاخصها را در یک مدل یکپارچه فراهم کرد که الگوی تکراری از خشکسالی طولانی و شدید را نشان میدهد.
نتایج نشان داد که میزان بارشها بین 10 تا 20 درصد کاهش یافته است، در حالی که متوسط دما حدود نیم درجه سانتیگراد افزایش یافته است، که دانشمندان آن را به ضعف بادهای موسمی در آن مرحله نسبت میدهند. همچنین این مطالعه چهار موج خشکسالی بزرگ را شناسایی کرد که هر یک بین 65 تا 91 درصد از مساحت دره را پوشش داده و هر کدام بیش از 85 سال ادامه داشته است.
موج خشکسالی آخر که حدود 113 سال به طول انجامید و از حدود 3,530 سال پیش آغاز شد، با فروپاشی نهایی شهرهای بزرگ تمدن دره سند و ناپدید شدن مراکز شهری آن همزمان بود، که احتمال میرود ساکنان آن مجبور به مهاجرت به مناطق معتدلتر و مرطوبتر در داخل شبهقاره هند شده باشند.
تمدن دره سند یکی از قدیمیترین و مهمترین تمدنهای بشری است، به همراه تمدنهای مصر باستان و بینالنهرین، که حدود پنج هزار سال پیش در کنار رود سند در مرز کنونی هند و پاکستان شکل گرفت و در اوج شکوفایی خود بین سالهای 2200 و 1900 قبل از میلاد بود، قبل از اینکه وارد مرحله کاهش سریع شود که به ناپدید شدن آن انجامید بدون اینکه توضیح واضحی از خود به جا بگذارد… تا به امروز.
بر اساس تحقیقی که در مجله Communications Earth & Environment منتشر شده است، شاخههای رود سند از حدود 3.4 تا 4.4 هزار سال پیش، دورههای کاهش شدید یا توقف موقت جریان را تجربه کردهاند، در حالی که کاهش قابل توجهی در میزان بارش و افزایش تدریجی دما مشاهده شده است.
محققان اشاره کردند که در مطالعه خود به ترکیب دادههای اقلیم قدیم استخراج شده از تحلیل ایزوتوپی استالاکتیتهای غار در مناطق ساهیا و ماوملوه در هند، به همراه نتایج شبیهسازی اقلیمی پیشرفته برای ترسیم تصویری دقیق از نوسانات آب و هوایی در آن دوره بحرانی از تاریخ تمدن، تکیه کردهاند.
پروفسور بالاغی راجاگوپالان، از دانشگاه کلرادو و سرپرست تیم تحقیقاتی، توضیح داد که کمبود دادههای اقلیمی در گذشته مانع از درک دلایل واقعی کاهش تمدن دره سند شده بود، تا اینکه این مطالعه امکان جمعآوری و تحلیل همه شاخصها را در یک مدل یکپارچه فراهم کرد که الگوی تکراری از خشکسالی طولانی و شدید را نشان میدهد.
نتایج نشان داد که میزان بارشها بین 10 تا 20 درصد کاهش یافته است، در حالی که متوسط دما حدود نیم درجه سانتیگراد افزایش یافته است، که دانشمندان آن را به ضعف بادهای موسمی در آن مرحله نسبت میدهند. همچنین این مطالعه چهار موج خشکسالی بزرگ را شناسایی کرد که هر یک بین 65 تا 91 درصد از مساحت دره را پوشش داده و هر کدام بیش از 85 سال ادامه داشته است.
موج خشکسالی آخر که حدود 113 سال به طول انجامید و از حدود 3,530 سال پیش آغاز شد، با فروپاشی نهایی شهرهای بزرگ تمدن دره سند و ناپدید شدن مراکز شهری آن همزمان بود، که احتمال میرود ساکنان آن مجبور به مهاجرت به مناطق معتدلتر و مرطوبتر در داخل شبهقاره هند شده باشند.
تمدن دره سند یکی از قدیمیترین و مهمترین تمدنهای بشری است، به همراه تمدنهای مصر باستان و بینالنهرین، که حدود پنج هزار سال پیش در کنار رود سند در مرز کنونی هند و پاکستان شکل گرفت و در اوج شکوفایی خود بین سالهای 2200 و 1900 قبل از میلاد بود، قبل از اینکه وارد مرحله کاهش سریع شود که به ناپدید شدن آن انجامید بدون اینکه توضیح واضحی از خود به جا بگذارد… تا به امروز.
